Khám phá Cố đô Kraków - Ba Lan

Khám phá Cố đô Kraków - Ba Lan https://cand.vn/co-do-krakow-noi-luu-giu-ky-uc-post823129.html

Chúng tôi đến Ba Lan vào những ngày cuối hè chớm thu. Khí hậu những ngày hè Anh-điêng ở xứ sở Đông Âu thật tuyệt! Nếu bạn chưa từng đặt chân đến đông Âu nhưng đã từng xem bộ phim truyền hình dài tập Mátxcơva - Mùa thay lá của đạo diễn Trọng Trinh, thì có thể hình dung đôi chút về mùa này ở nơi đây. Khí trời mát lành, thanh khiết, những hàng cây đang nhẹ nhàng chuyển màu! Chúng tôi bắt đầu chuyến thăm bằng Cố đô Kraków. Đó là một thành phố cổ duyên dáng, đầy chất thơ, nằm bên dòng sông Vistula uốn lượn dưới chân đồi Wawel. Thành phố này chứa đựng những trang sử thăng trầm đầy bi hùng của dân tộc Ba Lan. Nơi đây được coi là một trong những thành phố đẹp nhất châu Âu. Quần thể tòa lâu đài hoàng gia lừng lững oai vệ quay ra sông. Khu Phố cổ được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới năm 1978, hàng năm thu hút hàng chục triệu khách, biến nơi đây thành một trung tâm du lịch sầm uất. Cũng giống như cố đô Kyoto của Nhật Bản, Kraków đã thoát được thảm họa phá hủy của Đức Quốc xã trong cuộc Đại chiến Thế giới II nên phần đông kiến trúc văn hóa nghệ thuật vẫn giữ được gần như nguyên vẹn. Ta dễ dàng nhận thấy nhờ các thành quách và tháp canh xây bằng gạch đỏ được bảo tồn rất tốt, nền đường lát đá đã bị bào mòn, ghi dấu ấn thời gian và lịch sử. Những chú ngựa cường tráng kéo những cỗ xe mĩ miều chạy trên đường phố, phát ra những tiếng kêu lọc cọc khiến ta mường tượng đến khung cảnh thời trung cổ.

Tôi có cảm tưởng mỗi một địa điểm, mỗi con phố, thậm chí mỗi phiến đá nơi đây đều ghi dấu ấn hàng thế kỷ của một Vương triều Ba Lan, hùng cường hưng thịnh. Các tòa lâu đài Hoàng gia Ba Lan điệu đà duyên dáng thanh lịch. Không hoành tráng, bệ vệ và rộng lớn như các Cung điện của Pháp, nhưng bớt vẻ cứng nhắc và có phần tao nhã hơn! Công viên Planty đầy cây xanh bao quanh khu vực lâu đời nhất của thành cổ Kraków. Đó là một khu vườn đô thị độc đáo với chu vi hơn 4 km. Trước đây, giữa Công viên Planty là thành lũy và hào nước nhưng năm 1820, Thượng viện Thành phố đã quyết định thực hiện mô hình Thành phố Mở nên đã phá bỏ và cho trồng cây nhằm tạo nên một dải xanh mênh mông. Có nhiều tượng đài, những ghế băng được ghi tên những vĩ nhân hay những văn sỹ nổi tiếng như Romain Gary, Victor Hugo… Đặc biệt, nơi đây cũng như các công viên ở Ba Lan không có cửa ra vào, không có tường rào bao quanh như ở Pháp hay các quốc gia khác. Quảng trường Kraków là một không gian đô thị nằm ở trung tâm thành phố, được xây dựng từ thế kỷ 13, đã trùng tu nhiều lần nhưng vẫn giữ được nét cổ kính thời Trung cổ. Ngoài khu chợ có mái che, vào một số ngày trong tuần các tiểu thương đến dựng gian hàng tạm để buôn bán, hoặc các ban nhạc đến biểu diễn, tạo bầu không khí luôn nhộn nhịp, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống Ba Lan. Do đã được Unesco xếp hạng Di tích nên các tòa nhà bao quanh quảng trường đều có niên đại hàng trăm năm. Ví như Nhà thờ Thánh Adalbert thế kỷ thứ 10 và Đài tưởng niệm Adam Mickiewicz năm 1898. Nổi bật trên quảng trường là những tòa tháp Nhà thờ Thánh Kościół Mariacki theo kiến trúc gothic.

Trường Đại học cổ xưa nhất Ba Lan và ngày nay đã trở thành Nhà bảo tàng Nicolas Copernic, nơi Nicolas Copernic (Mikołaj Kopernik), nhà Thiên văn vĩ đại nhất mọi thời đại đã từng học tập, nghiên cứu và giảng dạy khiến tôi mê ly. Tòa nhà vẫn giữ nguyên vẹn những nét kiến trúc thời Trung cổ, khách tham quan nườm nượp. Dấu ấn thời gian không xóa nhòa hình ảnh và tên của ông, mà ngược lại, ông hiện hữu ở khắp nơi, trong các nhà thờ, ngoài đường phố, trong các công viên. Cố Giáo hoàng Jean Paul II (Karol Józef Wojtyła) cũng vậy: ngài được sinh ra tại thành phố Wadowice, được mệnh danh là tiểu Ba Lan, không xa Kraków, nhưng đã dành phần lớn tuổi trẻ tại Cố đô. Tôi đã ghé thăm nơi ngài từng lưu trú và dẫu không phải là con chiên Công giáo, tôi đã thành kính đứng lặng rất lâu trước tượng ngài trong Thánh đường, nơi mà khi còn là Hồng y Giáo chủ ở quê hương, ngài đã thực hiện phận sự Tôn giáo của mình. Người Ba Lan nổi tiếng là sùng đạo. Mỏ Muối Wielicz Cách Krakow khoảng 16 km, Wieliczka là một trong những mỏ muối cổ nhất thế giới, được khai thác từ thế kỷ 13 đến năm 1996, và đã được UNESCO xếp hạng Di sản thế giới năm 1978. Có thể nói đây là một kỳ quan, một thành phố dưới lòng đất, mà nơi sâu nhất là 327m. Tổng chiều dài các hành lang tầm 287km với chừng gần 30 giếng khoan, có hồ nước ngầm xanh như ngọc. Trước khi trở thành một địa điểm du lịch nổi tiếng, đây là nguồn muối lớn nhất của Ba Lan. Tất cả các gian phòng và đường hầm đều do con người tạo ra. Đó là các thợ mỏ trong quá trình khai thác muối và những tù binh, người Do Thái bị Đức quốc xã bắt đến đó làm việc trong cuộc Đại chiến Thế giới thứ II. Kể từ khi muốn biến nơi đây thành khu du lịch, Ba Lan đã đầu tư rất nhiều, gia cố vững chắc các đường hầm, hiện đại hóa các cầu thang, có nhà hàng, phòng trưng bày, thang máy lên xuống. Có khu nhà nguyện cao 36m. Tất cả các bức tượng, phù điêu tại đây đều được tạc từ muối khoáng. Trại tập trung Auschwitz

Quốc gia nào cũng mong có những di tích, khu thăm quan đặc biệt để thu hút khách du lịch bốn phương, nhưng chắc chắn đất nước Ba Lan đã chẳng bao giờ mong muốn có nơi này: Trại Tập trung và Hủy diệt, dẫu hàng năm có đến hàng chục triệu lượt người thăm viếng. Bởi nơi đây là bằng chứng hùng hồn nhất của sự hiểm ác, dã tâm, thâm độc của loài người. Một sự hủy diệt khó bút nào tả hết, mà ta phải đến tận nơi, phải chứng kiến tận mắt, xem những thước phim tài liệu, nghe những nhân chứng sống địa phương kể lại chặng đường mà dân tộc Ba Lan, Do Thái, cũng như một số dân tộc liên quan phải hứng chịu trước sự độc tài man dợ của Đức quốc xã thời điểm đó. Giờ đây đến thăm nơi này, ngoài những nơi đã bị hoang hóa do thời gian thì phần còn lại, chúng ta sẽ thấy thấp thoáng giữa những hàng cây cổ thụ tươi xanh là những khu nhà mái đỏ rêu phong cổ kính… Phong cảnh trầm lắng, mang vẻ man mác lãng mạn. Nhưng đứng lặng một chút, chìm mình vào không gian và đi ngược thời gian, có lẽ ta vẫn còn nghe văng vẳng những tiếng ai oán, vẫn nhìn thấy những cặp mắt thất thần của những con người vô tội, những hình ảnh khiếp đảm diễn ra hàng ngày. Hình ảnh những đoàn tàu đưa người tới, sự chọn lựa ai vào trại nào để chết sớm, người nào khỏe mạnh sẽ là tù binh để bị gửi đến làm việc trong các hầm mỏ… Đau thương nhất có lẽ là khu mà Đức quốc xã dùng chất Gaz để hủy diệt người già và trẻ em, khu đốt các xác chết… Đa phần các khu nhà trong khu trại này vẫn được giữ nguyên trạng, chỉ trùng tu để tránh bị đổ nát theo thời gian. Tất cả những vật chứng vẫn còn đó, những đống va li cũ nát, hàng ngàn những cặp kính chỏng trơ, hàng dãy dài những bức ảnh, những cái tên, thậm chí còn rất trẻ… lên án tội ác, lên án chiến tranh. Tôi đã đứng rất lâu tại đây, mặc niệm những con người đã ra đi vì một cái chết tức tưởi vô tội! Nhìn những vật chứng trước mắt và cuộc sống hiện tại, khi đó tôi đã chiêm nghiệm được rằng cuộc đời của dân tộc Ba Lan, dân tộc Do thái, và cụ thể là ở trại Auschwitz này nhắc nhở chúng ta rằng sức mạnh thực sự của một người, của một dân tộc không nằm ở những thành công mà ở khả năng âm thầm đứng dậy khi họ đã bị cướp đi tất cả mọi thứ! Nhà bảo tàng

Tôi đã ghé thăm một số nhà bảo tàng tại đây. Nhà máy Oskar Schindler, có tên chính thức là Deutsche Email Warenfabrik, là một trong những địa điểm tưởng niệm quan trọng nhất ở Krakow và giờ đây đã được chuyển thành một Nhà bảo tàng hiện đại, sống động, kể lại lịch sử thành phố dưới sự chiếm đóng của Đức Quốc xã trong cuộc Đại chiến thế giới II và hành động của ngài Schindler nhằm cứu sống hơn 1.200 người Do Thái. Vào tháng 10 năm 1939, Oskar Schindler đã tuyển dân cư thành phố vào làm việc. Những người Do Thái còn giữ được một số tài sản đã đầu tư vào nhà máy để đổi lấy việc làm, đảm bảo an toàn cho họ trong khu ghetto. Khi khu ghetto Kraków bị giải thể vào tháng 3 năm 1943, Schindler đã tận dụng mối quan hệ của mình với viên chỉ huy trại Płaszów, là Amon Göth người Đức , và thành lập một “chi nhánh” của trại ngay tại khu nhà máy. Mặc dù điều kiện khắc nghiệt, ông vẫn đảm bảo công nhân gốc Do Thái được đối xử tốt.

Bảo tàng Czartoryski lưu giữ một bộ sưu tập nghệ thuật độc đáo, có giá trị nhất ở Ba Lan và là một trong những bộ sưu tập quan trọng nhất ở châu Âu. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, một phần của bộ sưu tập đã bị mất và vẫn còn nằm trong số những tổn thất chiến tranh cho đến ngày nay. Từ năm 2016, nhờ được nhà nước Ba Lan mua lại, bộ sưu tập đã trở thành một phần không thể thiếu của Bảo tàng Quốc gia ở Kraków, cùng với Cung điện, Tu viện, Kho vũ khí và Thư viện Czartoryski. Việc chuyển giao này cho phép phục chế và bảo tồn hoàn toàn tất cả các khu vực của bảo tàng, và các khu vực này đã mở cửa cho công chúng từ năm 2019 đến năm 2023. Vương cung thánh đường Hoàng gia Saints Stanislaus & Wenceslaus là một nhà thờ Công giáo La Mã nằm trên đồi Wawel. Nhà thờ theo kiến trúc gothic, là tòa thứ ba được xây dựng trên cùng địa điểm này, được tái thiết vào thế kỷ 14. Tòa đầu tiên được xây dựng và phá hủy vào thế kỷ thứ 11, Tòa thứ hai được xây dựng vào thế kỷ thứ 12 nhưng đã bị một vụ hỏa hoạn thiêu rụi vào năm 1305. Đã hơn 900 năm tuổi, đây là khu bảo tồn quốc gia và đã từng là nơi đăng quang của các vị vua Ba Lan. Nơi đây cũng là trụ sở của Tổng giáo phận Kraków. Giáo hoàng Jean Paul II, một ngày sau khi được thụ phong Linh mục, đã dâng thánh lễ đầu tiên tại hầm mộ Thánh đường vào ngày 2/11/1946. Hầm mộ Thánh Leonard ở tầng ngầm Nhà thờ là nơi an táng các vị vua Ba Lan từ thế kỷ 14 và sau này là các anh hùng dân tộc Ba Lan. Giáo hoàng Jean Paul II đã có lúc cân nhắc việc được khâm niệm ở đây nhưng sau đó, ngài đã được an nghỉ ở lăng mộ hầm ngầm của Tòa thánh Vatican, nơi yên giấc của các Giáo hoàng từ thời cổ đại. Nhưng một số dân chúng đã hy vọng rằng, theo phong tục cổ xưa, trái tim của ngài hẳn phải được đưa đến đó, bên cạnh hài cốt của những người con ưu tú vĩ đại của dân tộc Ba Lan. Hiệu Constant (Bài & Ảnh) Paris 02 09 2026 Một số những b

c ảnh khác